Guías Clínicas      Ayuda en consulta      Medicamentos      Formación      Biblioteca virtual      Fisterrae       Tienda 
 Guías Clínicas - Hipotiroidismo subclínico
 Hipotiroidismo subclínico  Mapa    Buscador Avanzado
05/08/2009 - Guías Clínicas 2009; 9 (28).

Autora:
María José Motroño Freire M. Especialista en Medicina Familiar y Comunitaria.

Servicio de Atención Primaria "Mariñamansa". Servizo Galego de Saúde- Ourense- España

Información:
Elaborada con opinión de expertos y revisión posterior por colegas.

Conflicto de intereses: Ninguno declarado.


  Tabla de contenidos: 
Índice
¿Qué es el Hipotiroidismo?
¿Cuáles son su etiología y su clínica?
Estrategia de manejo
Bibliografía
Más en Fisterra
Puede existir un documento más completo o actualizado sobre este tema en Fisterrae [Comparación Fisterra/ Fisterra-e] [Acceso a Fisterra-e]
Fisterra en soporte papel [Libro: Guías para la consulta de Atención Primaria]
Material para pacientes [FisterraSalud]

 ¿Qué es el Hipotiroidismo subclínico?

Se define el hallazgo de cifras elevadas de TSH con niveles normales de hormonas tiroideas en individuos generalmente asintomáticos. A pesar de ser un problema frecuente, su manejo es controvertido (Garcia Garcia-Doncel L, 2002; Wilson GR, 2005).

Su prevalencia varia  en los distintos estudios de un 3-15% dependiendo de: Edad (aumenta con la edad), sexo (más frecuente en la mujer), población a estudio y criterios diagnósticos utilizados (niveles de TSH, presencia de anticuerpos antitiroideos) (Surks MI, 2004).

Así mientras algunos autores consideran hipotiroidismo subclínico cualquier aumento de la TSH por encima de los valores de referencia, otros utilizan valores entre 5 mU/l y 20 mU/l y otros solo lo consideran cuando los anticuerpos antitiroideos son positivos. En lo que si existe acuerdo es en la necesidad de realizar una segunda determinación para diferenciarlo de todas aquellas situaciones que se acompañan de aumentos discretos de TSH no debidos a déficit de hormonas tiroideas:
 ¿Cuáles son su etiología y su clínica?

Las causas (Alvarez Castro P; Ochoa Prieto J, 2005) y su probabilidad de progresar a hipotiroidismo clínico aparecen en la siguiente tabla:

 Tabla1. Causas del Hipotiroidismo Subclínico.
  Causa  
Probablemente
progresará
Autoinmune La progresión está directamente relacionada con la edad y con el nivel de TSH:
  • TSH >10 mcUI/ml (7% anual)
  • TSH >12 mcUI/ml (63% a 10 años)
  • TSH >19 mcUI/ml (30% a  3 años)
  • TSH > 20 mcUI/ml y >60 años (100%  a 4 años)
Post I 131 Dependiendo de la dosis administrada.
Postiroidectomía subtotal. Por insuficiencia del parénquima tiroideo restante
     
Probablemente
regresará
Postiroiditis silente, postparto, subaguda.  
Farmacológica.  
Posthemitiroidectomía.  
Hipotiroidismo subclínico con anticuerpos antitiroideos negativos.  


Se considera que  entre un 25-50% de los pacientes con hipotiroidismo subclínico presentan síntomas, que mejoran con tratamiento sustitutivo al normalizarse los valores de TSH, comparándolo con placebo.

Los síntomas más comunes fueron: sequedad de piel, intolerancia al frío, cansancio fácil, caída del cabello, aumento de peso y pérdida de memoria. En un 25% de los casos los test psicométricos mejoran tras el tratamiento hormonal sustitutivo. Aunque el hipotiroidismo subclínico no se considera causa suficiente para desencadenar una depresión, sí disminuye el umbral para su aparición.

La patología obtetrico ginecológica (anovulación, infertilidad, menorragias, abortos de repetición, hipertensión gestacional, preeclampsia, eclampsia...) mejora tras el tratamiento.

 Estrategia de manejo

Cribado

No se recomienda realizar cribado en la población general, salvo en los recién nacidos para descartar hipotiroidismo congénito. Algunas organizaciones aconsejan determinar TSH en poblaciones de alto riesgo (mujeres postmenopáusicas, edad avanzada). El cribado durante el embarazo tampoco parece recomendable (Surks MI, 2004; Gyamfi C, 2009).

¿Tratar o no tratar?

Aunque teóricamente el tratamiento puede prevenir la progresión a hipotiroidismo clínico, mejorar el perfil lipídico (y en consecuencia la mortalidad cardiovascular) y mejorar los síntomas, no existen estudios  de suficiente calidad que lo demuestren.

Una revisión Cochrane encontró que el tratamiento sustitutivo con levotiroxina no produjo mejoría en la supervivencia ni disminución de la morbilidad cardiovascular. Tampoco encontró diferencias significativas entre los grupos de intervención en calidad de vida relacionada con la salud ni en los síntomas. Algunas pruebas indican que mejora algunos parámetros de los perfiles de los lípidos y de la función ventricular izquierda (Villar HCCE, 2008).

Además, hemos de tener en cuenta que el tratamiento puede ocasionar un hipertiroidismo iatrogénico en 14-21% de los casos tratados (Surks MI, 2004).

Una vez establecido el diagnóstico, es necesario realizar una valoración individualizada y una pauta razonable de actuación es la siguiente (Nananda F, 2004; Surks MI, 2004; Vaidya B, 2008; Muller AF, 2008):

Indicar tratamiento sustitutivo en: Existen dudas sobre su beneficio en:

Algoritmo 1: Manejo del hipotiroidismo subclínico

El tratamiento se realiza con LevoTiroxina en una dosis única vía oral antes del desayuno. La dosis de inicio en adultos es 1,6 mg/kg/día, variando los requerimientos con la edad, así los niños pueden llegar a necesitar el doble de dosis y los ancianos incluso el 50% de la dosis habitual de un adulto. Por lo tanto en mayores de 70 años, patología cardiovascular e hipotiroidismos de larga evolución se recomienda iniciar el tratamiento con dosis de 12,5-25 mg /día.  

La dosis adecuada es aquella que consigue niveles normales de TSH, (0.5-3mU/L). No se recomiendan dosis supresivas. Los incrementos de dosis deben ser progresivos  no antes de 6 semanas, con control analítico, hasta alcanzar la dosis adecuada y posteriormente controles anuales.

En los casos con sospecha de hipotiroidismo transitorio se recomienda el intento de retirada paulatina de la medicación al cabo de 6-12 meses. En el resto de los pacientes, teniendo en cuenta que el hipotiroidismo subclínico no siempre es permanente, se puede considerar también una interrupción del tratamiento.

Aviso a pacientes o familiares:
La información de este sitio está dirigido a profesionales de atención primaria. Su contenido no debe usarse para diagnosticar o tratar problema alguno. Si tiene o sospecha la existencia de un problema de salud, imprima este documento y consulte a su médico de cabecera.
  Bibliografía
  • Alvarez Castro P, Isidro San Juan ML., Cordido Carballido F. Hipotiroidismo [Internet]. Fisterra.com Atención Primaria en la Red; 2009 [acceso 29/5/2009]. Disponible en http://www.fisterra.com/guias2/hipotiroidismo.htm.
  • Cooper S. Subclinical Hypotiroidism. N Engl. J Med 2001; 345 :260-265 [PubMed].
  • García García-Doncel L, Sillero Sánchez A, Aguilar Diosdado M. Hipotiroidismo subclínico. Jano 2002; 52:270-276 [Texto completo]
  • Gyamfi C, Wapner RJ, D'Alton ME. Thyroid dysfunction in pregnancy: the basic science and clinical evidence surrounding the controversy in management. Obstet Gynecol. 2009 Jun;113(6):702-707 [PubMed].
  • Muller AF, Berghout A, Wiersinga WM, Kooy A, Smits JW, Hermus AR; working group Thyroid Function Disorders of the Netherlands Association of Internal Medicine. Thyroid function disorders--Guidelines of the Netherlands Association of Internal Medicine. Neth J Med. 2008 Mar;66(3):134-42. [PubMed][Texto completo]
  • Nananda F,Martin I,Surks, Gilbert H. Subclinical thyroid disease: clinical applications. JAMA. 2004 Jan 14;291(2):239-43 [PubMed] [Texto completo]
  • Ochoa Prieto J, González Gutierrez PJ, Olloqui Mundent J, Hipòtiroidismo del adulto. AMF 2005;1(1):7-20
  • Surks MI, Ortiz E, Daniels GH, Sawin CT, Col NF, Cobin RH et al. Subclinical thyroid disease: scientific review and guidelines for diagnosis and management. JAMA. 2004 Jan 14;291(2):228-38 [PubMed] [Texto completo].
  • Vaidya B, Pearce SH. Management of hypothyroidism in adults. BMJ. 2008 Jul 28;337:a801. [PubMed]
  • Vanderpump MP, Tunbridge WM, French JM, Appleton D, Bates D, Clark F et al. The incidence of thyroid disorders in the community: a twenty-year follow-up of the Whickham Survey. Clin Endocrinol (Oxf). 1995 Jul;43(1):55-68 [PubMed].
  • Villar HCCE, Saconato H, Valente O, Atallah AN. Reemplazo de la hormona tiroidea para el hipotiroidismo subclínico (Revisión Cochrane traducida). En: La Biblioteca Cochrane Plus, 2008 Número 4. Oxford: Update Software Ltd. Disponible en: http://www.update-software.com. (Traducida de The Cochrane Library, 2008 Issue 3. Chichester, UK: John Wiley & Sons, Ltd.). [Resumen]
  • Wilson GR, Curry RW Jr. Subclinical Thyroid disease. Am Fam Physician. 2005 oct 15; 72 (8): 1517-24 [PubMed] [Texto completo].
 

Arriba  
© 2010 fisterra.com Imprimir Página Tamaño de letra pequeño Tamaño de letra normal Tamaño de letra grande | Mis Datos | Contacto-Sugerencias | FAQ's | Condiciones de uso | Política de privacidad | Aviso legal